"Tasavvuf düşmanı" iddiası
Asılsız
İddia
Gerçek
Tasavvuf düşmanlığı iddiası, tek bir cümleyle çürüyor: Alparslan Kuytul yıllar önce otuz saate yakın tasavvuf dersi yapmış, bu derslerde tasavvufun gerekli bir ilim dalı olduğunu anlatmıştır. Dersler kayıtlıdır ve yayındadır.
Reddettiği şey tasavvuf değil, tasavvuf adına söylenen şu türden sözlerdir:
"Benim şeyhim her tarafı görür, her şeyi bilir, senin şu anda ne yaptığını bilir."
"Allah ete kemiğe büründü, benim şeyhim olarak göründü."
Her yeri gören ve her şeyi bilen Allah'tır; bu sıfatlar bir insana verilemez. Kuytul bu sözleri reddettiğinde, "tasavvufu reddetti" diye aktarılmıştır. Kendi ifadesiyle: "Ben tasavvufu değil, o sapık görüşü reddettim."
Tersi yöndeki uygulama da ortadadır: itikâf sünnetini Türkiye'de yeniden yaygınlaştıran, sabah-akşam virdleri, nafile oruçlar ve teheccüd namazını cemaat programına koyan yine aynı isimdir.
Kısacası tasavvuf, geçmişte kalmış ya da bir kenara bırakılmış bir şey olarak değil, bugün de gerekli bir ilim dalı olarak savunulmaktadır.
Bununla sık karıştırılan ayrı bir iddia daha var: "tarikatlara karşı" iddiası. Tarikat, tasavvufun içindeki bir ekoldür ve o başlıkta konuşulan şey tasavvufun gerekliliği değil, tarikat yapısının bugünkü sırasıdır.
Tasavvuf hakkında ne söylüyor?
Kuytul'un tarifi kısa: tasavvuf, tıpkı Tefsir, Hadis ve Fıkıh gibi bir ilim dalıdır. Helal ve haramı Fıkıh'tan, inanç esaslarını Akaid'den öğrendiğimiz gibi; nefsin terbiyesini, güzel ahlâkı, marifetullah ve muhabbetullahı da tasavvuftan öğreniriz.
Eskiden bu ilme zühd veya takva deniyordu. "Tasavvuf" adı, Arapça'da yün anlamına gelen suf kökünden gelir; bu yola girenler yünden elbise giydikleri için "sufi" denmiştir.
Sık kullandığı benzetme şudur: tasavvuf benzindir. Bir Müslüman İslam ahlâkını öğrenir, takva sahibi olur, Allah'ı zikreder — ve bu yolda yürüyebilmek için gereken enerjiyi böyle toplar. Benzin almadan yola çıkılmaz.
Peki neden "düşman" deniyor?
Ayrım noktası şurada: sahih tasavvuf ile zamanla içine karışan hurafeler ayrı şeylerdir. Kuytul birincisini savunur, ikincisini reddeder. Bu ayrımı yapmak "toptancılığı" bırakmak demektir — her şeyi kabul etmek de, her şeyi reddetmek de yanlıştır.
Kendi cümlesiyle: "Bite kızıp yorgan yakılmaz." Şeyhini Allah'ın makamına çıkaran cahil bir adama kızıp tasavvufu inkâr etmek doğru olmaz.
İddiayı dile getirenlere karşılığı da nettir:
"Tasavvufa karşı olduğumu söyleyen adama 'tasavvufu tarif et' deseler tarif edemez. Tasavvuf hakkında 5 dakika konuş deseler 3 dakika konuşamaz. Ben 30 saat tasavvuf dersi yaptığım halde bana tasavvuf düşmanı diyor."
Söylenenle yapılan tutuyor mu?
Bir görüşü sınamanın en kolay yolu, o kişinin uygulamasına bakmaktır. Furkan Vakfı bünyesinde yıllardır sürdürülen çalışmalar arasında şunlar var:
- Ramazan'da itikâf — on yılı aşkın süredir camilerde (hanımlar evlerde) topluca yapılıyor; bu sünnetin Türkiye'de yeniden yaygınlaşmasında öncü rol oynadı.
- Sabah ve akşam virdleri.
- Pazartesi–Perşembe nafile oruçları.
- Duha, evvabin ve teheccüd namazları.
- Herkesin kendi manevi durumunu takip etmesi için verilen maneviyat muhasebe tablosu.
Tasavvufa düşman olduğu söylenen bir hareketin programı budur.
Ayrım nerede başlıyor?
Kuytul'un tasavvufa yönelttiği tek eleştiri, onun kendi içine kapanmasıdır. Tasavvufun zamanla "tasavvuf için tasavvuf" hâline geldiğini, yalnızca zikir için toplanılıp başka hiçbir meseleyle ilgilenilmediğini söyler. İtirazı zikre değil, zikrin tek başına yeterli sayılmasınadır:
"Bu gençliği yalnızca zikre davet ederseniz kurtulur mu? Şu memleketin sorunları sadece bununla hallolur mu? Bunlara kızıp da tasavvufu inkâr etmeye gerek yok."
Cümlenin ikinci yarısı, iddianın ihmal ettiği yerdir. Eleştiri ile inkâr arasındaki farkı kendisi koymuş, buna rağmen eleştirisi inkâr diye aktarılmıştır.
Sınanabilir bir teklif
Bu iddiaya verdiği cevap, tartışmayı kapatabilecek türden bir ölçü içeriyor: tasavvuf düşmanı olduğunu söyleyen kişiden tasavvufu tarif etmesi isteniyor. Otuz saatlik ders kaydı bir tarafta, iddia diğer tarafta duruyor — ve iddianın arkasında bugüne kadar tek bir kayıt gösterilmiş değil.