"Boğaziçi eylemcilerinin yanında saf tuttu" iddiası
Kısmen doğru
İddia
Gerçek
Ocak 2021. Boğaziçi Üniversitesi'ne Cumhurbaşkanı tarafından rektör atanması üzerine öğrenciler eylem başlattı. Alparslan Kuytul 9 Ocak 2021 tarihli "Gündeme İslami Bakış" programında, kendisine yöneltilen soru üzerine bu konuyu değerlendirdi.
İddianın doğru olan tarafını saklamıyoruz: Kuytul atamaya açıkça itiraz etti, eylemi meşru gördü ve rektör Melih Bulu'ya "Kayyum rektör olarak tarihe geçme, kahraman rektör olarak tarihe geç" diyerek istifa çağrısında bulundu.
Ancak iddia bunu söylemiyor. İddia, eylemcilerin yanında saf tutulduğunu, yani onların görüşlerinin benimsendiğini söylüyor. Kuytul'un ölçütü ise bunun tam tersidir. 6 Şubat 2021 tarihli programda, ne kastettiğini kendisi şöyle anlattı:
"Ortada bir eylem varsa, onu destekleyenler hangi görüşten olursa olsun, katılabilir."
"Eylem meşruysa meşrudur, değilse değildir zaten."
Yani bir eylemin haklılığı, katılanların kimliğine göre değil, eylemin konusuna göre belirlenir. Kim katılırsa katılsın bu ölçüt değişmez.
Bu etiket neden "Kısmen doğru"?
Doğru olan kısım şudur: Kuytul bu eylemi gerçekten haklı buldu, atamayı eleştirdi ve rektöre istifa çağrısı yaptı. Bunu inkâr etmiyoruz; söylediği kayıtlıdır.
Ancak bu bir kusur değildir. Seçimle belirlenmesi gereken bir makama atama yapılmasına itiraz etmek siyasi bir görüştür ve gerekçesiyle birlikte alenen savunulmuştur; gizlenen bir şey yoktur. İkincisi, bir eylemi haklı bulmak, o eyleme katılanların dünya görüşünü benimsemek anlamına gelmez. İddianın yanlış olan tarafı tam burasıdır: bir konu hakkındaki görüşü, bir kalabalık hakkındaki onay gibi aktarması.
9 Ocak 2021'de tam olarak ne söyledi?
Furkan Gönüllüleri'nin 6 Şubat 2021 tarihli yazılı açıklaması, o programda söylenenleri madde madde aktarıyor. Söylenenler dört başlıkta toplanıyor:
- Seçimle belirlenmesi gereken rektörlüklere, daha önce vakıf ve belediyelerde görüldüğü gibi atama yoluyla kayyum getirilmesine itiraz.
- Bu uygulamanın, ülkenin seçimlerin ve mahkemelerin işlevini yitirdiği bir yöne gitmesiyle bağlantılı görülmesi.
- Üniversitenin kapısına kelepçe vurulmuş halini gösteren fotoğrafın tarihe geçeceği tespiti ve polisiye sertliğin artmasına dair uyarı.
- Rektör Melih Bulu'ya yapılan istifa çağrısı.
Bunların hiçbiri gizlenmiş, sonradan yumuşatılmış veya inkâr edilmiş sözler değildir. Kayıt ortadadır ve aynı görüş yıllardır aynı gerekçeyle savunulmaktadır.
Eylemin meşruiyeti neyle ölçülür?
İddianın bütün ağırlığı burada. Bir eyleme kimlerin katıldığına bakarak eylem hakkında hüküm vermek, sonuçları herkes için geçerli bir kural üretir: bir gösteriye hoşlanmadığınız bir grup katılırsa, o gösterinin konusu ne olursa olsun gayrimeşru sayılır.
Kuytul'un ölçütü bunun yerine eylemin konusuna bakar. 6 Şubat 2021 tarihli programda bunu şöyle özetledi: kim katılmışsa katılmıştır, birilerinin katılması eylemi murdar etmez; eylem meşruysa meşrudur, değilse zaten değildir.
"Desteklemek" ile "saf tutmak" arasındaki fark
Haberin başlığındaki ifade "safını belli etti" idi. Bu ifade, bir konu hakkındaki görüşü bir kalabalığa yazılmış üyelik gibi gösterir. Oysa aynı talebi dile getiren insanların birbirinden tamamen farklı sebepleri olabilir ve bu, taleplerden birini diğerine bağlamaz.
Nitekim aynı açıklamada asıl mesele olarak gösterilen şey ne eylemcilerin kimliği ne de üniversite yönetimidir; ülkenin idari yapısının hangi yöne gittiği sorusudur. Furkan Gönüllüleri'nin açıklaması da aynı noktaya işaret ediyor: meselenin ateistlik veya LGBTİ olmadığı, tartışmayı oraya çekmenin asıl konuyu kapatmaya yaradığı.
Ayrımı en açık gösteren şey, çağrının muhatabıdır. Kuytul eylemcilere değil, rektöre seslenmiş ve ondan istifa istemiştir. Bir kalabalığın yanında saf tutan kişi kalabalığa hitap eder; burada hitap edilen makamdır.
Belge
Neden "Asılsız" demiyoruz?
Diyebilirdik; "eylemcileri desteklemedi" cümlesi teknik olarak kurulabilirdi, çünkü desteklenen şey bir talepti, bir grup değildi. Ama bu, okuyucudan bir şey saklamak olurdu. Kuytul o eylemi haklı buldu, bunu açıkça söyledi ve rektöre istifa çağrısı yaptı. Kaydı dinleyen herkes bunu duyar.
Böyle bir yerde "tamamen asılsız" demek, bu sitenin söylediği diğer her şeyi de şüpheli hale getirirdi. Etiket bu yüzden "Kısmen doğru": doğru olan kısım, gerekçesiyle birlikte alenen savunulan bir siyasi görüştür — saklanacak bir kusur değil. Yanlış olan kısım ise bu görüşün, bir kalabalığın tamamına verilmiş bir onay gibi aktarılmasıdır.
Aynı açıklamadan türetilen diğer iddialar: "LGBT destekçisi" · "Kâbe'ye hakaret edenlere hoşgörü gösterdi"