"LGBT destekçisi" iddiası
Asılsız
İddia
Gerçek
Olay Ocak–Şubat 2021'de geçiyor. Boğaziçi Üniversitesi'ne Cumhurbaşkanı tarafından rektör atanması üzerine başlayan öğrenci eylemleri sürerken, Alparslan Kuytul 9 Ocak 2021 tarihli "Gündeme İslami Bakış" programında konuyu değerlendirdi. Yaklaşık bir ay sonra, 5 Şubat 2021'de Yeni Akit gazetesi bu değerlendirmeyi "safını belli etti", "LGBT destekçisi" başlığına çevirdi.
Başlığa dönüştürülen cümle şuydu: eyleme katılanlar arasında ateistler de, solcular da, LGBTİ'ciler de olabilir. Bu bir helallik hükmü değil, bir tespittir — bir eyleme kimlerin katılmış olabileceğini anlatır.
Kuytul 6 Şubat 2021 tarihli programda ne kastettiğini kendisi açıkladı:
"Benim 'Bir genç ateist olabilir, LGBTİ'ci olabilir, caizdir' manasında bir söz söylemem mümkün mü?"
Aynı konuşmada, ateizmin küfür ve LGBT'nin haram olduğunu "anlatmama bile gerek yok" diyerek yineledi; bu konudaki eski cevaplarının kayıtlı olduğunu hatırlattı.
Meselenin tamamı tek bir kelimede düğümleniyor: "olabilir". Cümlede bu kelime ihtimal bildiriyor — o eyleme katılmış olabilir. İddia, ihtimal kipini bir onay cümlesine çevirerek kuruldu.
Aynı açıklama üzerinden türetilen iki iddia daha var: "Boğaziçi eylemcilerinin yanında saf tuttu" ve "Kâbe'ye hakaret edenlere hoşgörü gösterdi".
Cümlenin aslı
9 Ocak 2021 tarihli programda söylenen sözler, Furkan Gönüllüleri'nin 6 Şubat 2021 tarihli yazılı açıklamasında tırnak içinde şöyle aktarılıyor:
"O gençlerin görüşleri farklı olabilir. Ateist de olabilir, solcu da olabilir, LGBTİ de olabilir. Ama bu, verilmesi gereken bir mücadeledir. Mesele Boğaziçi Üniversitesine 'kayyum rektör' atanması meselesi değildir. Mesele Türkiye'nin diktatörlüğe götürülmesi meselesidir."
Cümlenin konusu eylemin kendisidir: bir üniversitenin yönetimine atama yapılması ve bunun ülkedeki seçim–yargı zeminiyle ilişkisi. Katılanların görüşleri, cümlede eylemin ne olduğunu değiştirmeyen bir ayrıntı olarak geçiyor.
"Olabilir" ihtimaldir, izin değildir
İddia tek bir dil oyununa dayanıyor: olabilir kelimesinin ihtimal anlamını, cevaz anlamı gibi okumak. Kuytul 6 Şubat 2021'de bu ayrımı bizzat yaptı — kastettiğinin "o eyleme katılmış olabilir" olduğunu, "öyle olmak caizdir" olmadığını söyledi ve şunu ekledi:
"Eylem meşruysa meşrudur, değilse değildir zaten."
Yani bir eylemin meşru olup olmadığı, katılanların kimliğine bakılarak değil, eylemin kendisine bakılarak belirlenir. Farklı görüşten insanların katılması eylemi murdar etmez — cümlenin mantığı budur.
Hüküm cümlesi hiç değişmedi
Haber çıktığının ertesi günü, 6 Şubat 2021 tarihli programda kendisine bu algı soruldu. Verdiği cevapta ateizmi ve LGBT'yi tereddütsüz hükme bağladı: ateizm küfür, LGBT haramdır. Bunu anlatmaya bile gerek görmediğini, konuyla ilgili daha önce verilmiş birçok cevabının kayıtlı olduğunu ekledi.
İddianın en zayıf tarafı burası. Bir kişinin bir konudaki görüşü aranıyorsa, bakılacak yer o konuda kurduğu hüküm cümleleridir; başka bir konuyu anlatırken kurduğu ihtimal cümlesi değil. Hüküm cümleleri yıllardır ortada ve hepsi aynı yöne bakıyor.
Yayında yarım kalan düzeltme
6 Şubat 2021 tarihli programda anlatılan bir ayrıntı, meselenin nasıl kurgulandığını gösteriyor. Aktarılana göre bir Akit TV sunucusu, canlı yayında Kuytul'un sözlerinin kırpıldığını ve manasının bozulduğunu söyleyip kaydın aslını izleyiciye göstermek ister. Rejiden kulaklığına gelen uyarı üzerine sözünü yarıda keser ve kaydın aslı yayınlanmaz.
Bu, kurumun içinden birinin durumu fark ettiğini gösteren bir aktarımdır; Kuytul da sunucu için "iyi niyetli ve doğruya taraftar bir insan olduğu belli" demiştir. Aynı yöntemin daha önce de denendiğini, konuşmaların tam kayıtları yayınlanınca sonuç vermediğini hatırlatır.
İddianın doğru olması için ne gerekirdi?
Bir iddiayı tartmanın en sade yolu, doğru olsaydı geriye ne tür bir kanıt bırakacağını sormaktır. "LGBT destekçisi" iddiası doğru olsaydı, elimizde şunlardan en az biri bulunurdu: LGBT'yi meşru gören bir hüküm cümlesi, bu yönde bir tavsiye, ya da daha önce verilmiş hükümlerden dönüldüğünü gösteren bir söz.
Bunların hiçbiri yok. Olan tek şey, bir eyleme katılanların kim olabileceğini sayan bir cümle ve aynı konuşmada tekrarlanan karşıt hüküm. İddia, kanıtın bulunmadığı yerde başlığın kanıt yerine geçmesiyle ayakta duruyor.
Belge
Neden "Asılsız"?
Çünkü iddianın doğru olan bir tarafı yok. Ortada ne LGBT'yi meşru gösteren bir cümle var, ne de sonradan geri alınmış bir söz. Konuşmanın tam kaydı ortadadır, konusu bellidir ve aynı konuşmada karşıt hüküm açıkça tekrarlanmıştır.
Geriye tek bir şey kalıyor: bir eylem değerlendirmesindeki ihtimal cümlesinin, yaklaşık bir ay sonra bir gazete başlığına dönüştürülmesi.
Aynı açıklamadan türetilen diğer iddialar: "Boğaziçi eylemcilerinin yanında saf tuttu" · "Kâbe'ye hakaret edenlere hoşgörü gösterdi"