Konferans Engellemeleri ve Baskılar
"Furkan Vakfı otobanı kapattı" iddiası
Bağlamından koparılmış
İddia
Gerçek
29 Mayıs 2016, Hatay. O gün Tarsus-Adana-Gaziantep Otoyolu bir süre trafiğe kapandı. Kapanma doğrudur. Ancak bu, günün başlangıcı değil sonucudur.
Sıra şöyleydi. İskenderun'daki konferans iptal edilince vakıf basın açıklaması yapma kararı aldı. Hatay'a giden yollar önceden tutuldu; bölgeye ulaşmaya çalışan otobüsler kontrol noktalarında bağlandı, yolcular indirildi ve otobüsler geri gönderilerek insanlar yaya bırakıldı. Buna rağmen ilerleyebilenler, otoyol üzerindeki Erzin Dağ-sa tesislerinde durduruldu. Alparslan Kuytul'la birlikte yaklaşık yedi sekiz bin kişi burada bekletildi ve tesisin giriş çıkışları tutulduğu için araçlar dışarı çıkarılamadı.
Otoban tam bu noktada kapandı: aracını tesisten çıkaramayanlar yola yaya olarak indi, müdahaleyle karşılaştı ve yolda kaldı.
Kapanmanın nasıl sona erdiği de en az başlangıcı kadar önemli. Hatay Valiliği İskenderun merkezdeki İstasyon Meydanı'nda basın açıklamasına izin verir vermez kalabalık yoldan çekildi, araçlarına bindi ve emniyet güçleri eşliğinde meydana geçti. On binden fazla kişinin katıldığı açıklama olaysız sona erdi.
Bu etiket neden "Bağlamından koparılmış"?
Doğru olan kısım şudur: otoban gerçekten kapandı, trafik gerçekten aksadı. Bunu inkâr etmiyoruz.
Ancak yolu kapatmak ne planın kendisiydi ne de amacıydı. Planlanan şey kapalı bir salonda konferanstı; o iptal edilince meydanda basın açıklamasına dönüştü. Yolda kalmak, araçların çıkışına izin verilmemesinden sonra ortaya çıktı ve yasal bir alan gösterildiği anda sona erdi. Amacı yolu kapatmak olan bir kalabalık, izin çıkar çıkmaz yoldan çekilmez.
Gün nasıl başladı
29 Mayıs 2016 Pazar günü İskenderun'da yapılacak konferans, kaymakamlıkça güvenlik gerekçesiyle iptal edilmişti. Vakıf bunun üzerine bir basın açıklaması yapma kararı aldı ve Türkiye'nin birçok ilinden insan İskenderun'a doğru yola çıktı. O gün otobana çıkılması planlanmış bir eylem yoktu; planlanan şey bir salon programı, ardından da bir meydan açıklamasıydı.
Yol üzerindeki dört durak
Kaynakta anlatılan zincir sırayla şudur:
- Yollar önceden tutuldu. Sadece İskenderun'a değil, Hatay bölgesinin tamamına girişe izin verilmedi.
- Otobüsler bağlandı. Bölgeye ulaşmaya çalışan çok sayıda otobüs kontrol noktalarında alıkonuldu. Şehirlerarası seferdeki otobüslerde, kıyafetinden tahmin edilen yolcular indirildi; şehir içi otobüsüyle ilerlemeye çalışanlara aynı işlem yapıldı ve olaydan haberi olmayan bir şoföre ceza kesildi.
- İnsanlar yaya bırakıldı. Bir kısım araç farklı istikametlerde durduruldu, yolcular indirildi ve otobüsler geri gönderildi.
- Son nokta Erzin oldu. Bütün kontrolleri geçebilenler, otoyol üzerindeki Erzin Dağ-sa tesislerinde TOMA'larla karşılaştı. Kuytul'la birlikte yaklaşık yedi sekiz bin kişi tesiste toplandı ve alıkonuldu.
Araçlar tesiste kilitlendi
Tesiste Kuytul, emniyet yetkilileriyle görüşmeye çağrıldı; kendisinden kalabalığa dağılma çağrısı yapması istendi. Görüşmenin ardından kalabalığa şunu söyledi:
"Benim size bu dağ başında konuşma yapmamı ve sonra da dağılmamızı istiyorlar. Ben bu kadar insanı buraya dağılın demek için toplamadım, şimdi herkes arabalarına binsin gidebildiğimiz yere kadar gideceğiz."
Araçlarına binenler, tesisin giriş ve çıkışlarının tutulmuş olduğunu gördü. Yani kalabalığa aynı anda iki şey söylenmiş oluyordu: burada durmayın ve buradan çıkmayın.
Otoban bu noktada kapandı
Aracını tesisten çıkaramayanlar yola yaya olarak inmeye çalıştı ve müdahaleyle karşılaştı. Yolda kalmakta direnen kalabalık sebebiyle otoban kapandı. Kadın ve çocukların da bulunduğu kalabalığa biber gazı ve tazyikli suyla müdahale edildi, olay yerine ambulans çağrıldı, arbedede bir kişinin ayağı kırıldı.
Bu tabloda dikkat edilmesi gereken nokta şudur: yol, gösteri için seçilmiş bir alan değil, ilerlemenin durdurulduğu yerdir. Kalabalık oraya araçlarıyla geçmek isterken indi.
Kapanma nasıl bitti
Kalabalığın yoldan ayrılmaması üzerine yetkililer Kuytul ile temas kurdu ve uzlaşma arandı. Sonuçta Hatay Valiliği, İskenderun merkezdeki İstasyon Meydanı'nda basın açıklaması yapılmasına izin verdi. İzin çıkınca kalabalık yoldan ayrılıp araçlarına geçti ve emniyet güçleri eşliğinde meydana girdi. Diğer kontrol noktalarında tutulan katılımcılar da bırakıldı.
On binden fazla kişinin katıldığı açıklama olaysız sona erdi. Bir kapalı salon programı için sağlanamayacağı söylenen güvenlik, açık alanda ve çok daha kalabalık bir programda sağlanabilmişti.
Aynı gecenin sonu
Açıklamanın ardından meydandan dört araçla ayrılan Kuytul, İskenderun çıkışındaki ilk tesiste durduruldu ve ifade vermek üzere Erzin Emniyet Müdürlüğü'ne götürüldü. İfadesinin alınmasının ardından serbest bırakıldı. Otobanın kapandığı bir günün sonunda, o kapanmadan sorumlu tutulup tutuklanan kimse olmadı.
İptal kararının kendisi ayrı bir başlıkta: İskenderun konferansı gerçekten "güvenlik" gerekçesiyle mi iptal edildi? Bu sayfadaki bütün tarihler 2016 yılına aittir; 30 Ocak 2018 operasyonuyla açılan dosyayla ilgisi yoktur.