"Hiçbir Cemaatle Doğrudan Bir Bağlantımız Yok"
Gerçek
11 Aralık 2019 akşamı TV5'te katıldığı canlı yayında Alparslan Kuytul'a, Furkan Hareketi'nin dünyadaki İslami hareketlerden hangisine yakın durduğu soruldu. Bu metin o cevaptan derlenmiştir; bir iddiaya cevap değildir.
Cevabın ilk yarısı bir reddir:
"Selefî çizgiyle bir alâkamız yok. Bir cemaat ile doğrudan doğruya bir bağlantımız yok. Hiçbirisiyle, yani dünyanın hiçbir cemaatiyle."
İkinci yarısı ise bir kabuldür ve asıl ayrım orada kurulur. Hasan el-Benna'yı, İhvan-ı Müslimin'i ve Mevdûdî hareketini 20. yüzyılda Müslümanları uyandırmaya çalışmış ehl-i sünnet hareketler olarak anar, kitaplarından istifade ettiğini açıkça söyler — "Hepsinin başımızın üzerinde yeri var" — ve hemen ardından sınırı çizer: "ama böyle bir beraberlik falan, böyle bir şey hiçbir zaman olmadı."
Bir kitaptan istifade etmek ile bir yapıya bağlı olmak ayrı şeylerdir. Bu farkı silen okuma, insanın kütüphanesindeki her yazarı onun bağlantısı sayar.
Hareketin kendi mecrası da bu cevabı tamamlar. Kuytul 1980-1986 arasında evlerde ve kitapevlerinde sohbetler yaptığını, ilk öğrenci evini 1986'da — henüz üniversite öğrencisiyken — açtığını anlatır. Yani yapı, dışarıdaki bir merkeze bağlanarak değil, birkaç yıllık ev sohbeti ve tek bir öğrenci eviyle başlamıştır.
Soru neydi?
11 Aralık 2019 akşamı, tahliyesinden altı gün sonra TV5'te canlı yayına katılan Alparslan Kuytul'a sorulan soru şuydu: Furkan Hareketi, dünyadaki İslami hareketlerden hangisine yakın duruyor? Soru sıradan bir merak değildi: hareketin hangi yapıya bağlı olduğu, aynı yıllarda hakkında açılan dosyaların da konusuydu.
Reddedilen: örgütsel bağ
Cevabın ilk yarısı kısa ve kesindir:
"Selefî çizgiyle bir alâkamız yok. Bir cemaat ile doğrudan doğruya bir bağlantımız yok. Hiçbirisiyle, yani dünyanın hiçbir cemaatiyle."
Burada kaçamak bir ifade yoktur. "Şu anda yok", "resmî bir bağ yok" gibi bir kayıt da düşmez; cümle dünyanın bütün cemaatlerini kapsayacak şekilde kurulmuştur.
Kabul edilen: kitaplardan istifade
İkinci yarısında ise gizlemeye çalıştığı bir şey yoktur. Hangi isimleri okuduğunu kendisi sayar: Seyyid Kutub, Hasan el-Benna, Mevdûdî, Said Havva. Bu okumalar lise yıllarında, Arapça öğrenmeye başladığı dönemde başlamıştır. Onları 20. yüzyılda Müslümanları uyandırmaya çalışmış ehl-i sünnet hareketler olarak anar:
"Onlardan, kitaplarından tabii ki istifade ettik. Hepsinin başımızın üzerinde yeri var; ama böyle bir beraberlik falan, böyle bir şey hiçbir zaman olmadı."
Bu ikinci yarı, cevabın bir aklanma çabası olmadığını gösteriyor. Hakkındaki dosyaların açık olduğu bir dönemde en kolay yol, o isimleri hiç anmamak ve mesafeyi olabildiğince büyütmekti. Kuytul bunun yerine kimleri okuduğunu ismen sayıp haklarını teslim etti, sonra bağ iddiasını reddetti. Reddedilen şey okumanın kendisi değil, örgütsel beraberliktir.
"İstifade etmek" ile "bağlı olmak" neden ayrı şeyler?
Cümlenin iki yarısı arasındaki bağ, bu sayfanın asıl konusudur. Bir kitabı okumak, o kitabın yazarının kurduğu yapıya girmek değildir. Bir fikirden etkilenmek, o fikri savunan örgütten talimat almak da değildir.
Bu ayrım silinirse ortaya çalışmayan bir ölçü çıkar: kütüphanesinde İhvan literatürü bulunan herkes İhvan üyesi, Mevdûdî okuyan herkes onun hareketinin mensubu sayılır. Bu ölçüyle hiçbir akademisyen, hiçbir ilahiyatçı ve hiçbir gazeteci aklanamaz. Bir bağlantı iddiasının delili okunan kitap değil, örgütsel ilişkinin kendisidir: talimat, kayıt, para, kadro.
Hareketin kendi başlangıcı
Aynı yayında verdiği tarihler bu cevabı tamamlıyor. Çocukluğu camide geçmiş, lise yıllarında davayı anlatan kitapları okumaya başlamış, 1983'te üniversiteye girmiş ve 1988'de inşaat mühendisliğinden mezun olmuştur. Arada iki tarih daha vardır:
- 1980-1986: evlerde ve kitapevlerinde arkadaşlarına yaptığı sohbetler.
- 1986: henüz öğrenciyken açtığı ilk öğrenci evi.
Yani hareketin başlangıç noktası dışarıdaki bir merkeze bağlanma anı değil, bir öğrencinin kendi çevresinde yaptığı derslerdir. Bugünkü yapı da bu çizginin devamıdır.
Bu sorunun sorulma sebebi
Sorunun arka planında hukuki bir dosya vardır. 30 Ocak 2018 tarihli operasyonda Kuytul, birbiriyle çatışan dört ayrı örgüte — PKK, FETÖ, DEAŞ ve El Kaide — aynı anda üye olmakla suçlanmıştı. Aynı kişinin hem bir örgüte hem onun düşmanına bağlı sayılabildiği bir dosyada, "hangi harekete bağlısınız" sorusunun cevabının kayda geçmesi önem taşıyor. O suçlama "Aynı anda dört terör örgütüne üye olduğu iddiası" sayfasında ayrıca ele alınıyor.