Koronavirüs ve Namaz Yasakları İddiaları
Camide Kaçak Teravih Namazı Kıldılar İddiası
Asılsız
İddia
Gerçek
Konu 21 Mayıs 2020 gecesi Adana'da yaşanan olaydır. Ertesi gün bazı yayınlar olayı "camide kaçak teravih namazı" başlığıyla vermiştir. Başlığın iki kelimesi de olayla uyuşmuyor.
Cami: O tarihte cami de avlusu da namaza kapalıydı. Kimse içeri girmemiştir. Gidilen yer caminin yanındaki Merkez Park'tır — yani kapalı bir mekân değil, açık alandır.
Kaçak: Polis, namaz kılınacağını önceden haber almış ve grup gelmeden parkı kapatmıştır. Önceden bilinen bir şey gizli olamaz. Kaldı ki parka giriş bile olmamış, gruba yasak söylenince oradan ayrılmıştır.
Kılınmak istenen namaz gerçekten teravihti; ama açık havada, maskeyle ve aralarında mesafe bırakılarak kılınacaktı. Furkan Vakfı'nın açıklamasına göre bu tercih, Diyanet İşleri Başkanlığı'nın açık alanda namaz kılınabileceğine dair açıklaması doğrultusunda yapılmıştır.
Geriye şu tablo kalıyor: kapalı bir mekânda gizlice kılınan bir namaz yoktur; açık alanda kılınmak istenip engellenen bir namaz vardır. Grubun çoğu namazı hiç kılamamış, kılabilenler ise bunu kaldırımda ve orta refüjde yapabilmiştir.
Kuytul, o gece hangi yerin serbest olduğunu sorarken durumu şöyle özetliyor: "Camide yasak! Avluda yasak! Parkta yasak! Ondan sonra mesafe koyacaksın, diyorsun."
Manşet bir mekân iddiasıdır
"Camide kaçak teravih namazı" cümlesi okuyucunun kafasında belirli bir sahne kuruyor: kapalı bir caminin kapısı açılıyor, içeride kalabalık bir cemaat gizlice namaza duruyor. 21 Mayıs 2020 gecesi Adana'da böyle bir sahne yaşanmadı. Bu yüzden iddiaya verilecek cevap bir yorum değil, bir yer tespitidir.
Camiye giriş yok
O tarihte camiler namaza kapalıydı; sadece iç kısım değil, avlu da kapalıydı. Gidilen yer Merkez Camii'nin yanındaki Merkez Park'tır. 29 Mayıs 2020 gecesi düzenlenen forum programında konuşan Kadir Yılmaz, cami avlusunun dış kısmına doğru yürürken kimliğinin sorulduğunu ve uzaklaşmasının istendiğini, bunun üzerine yolun karşı tarafına geçtiğini anlatıyor. Camiye giren de, girmeye çalışan da yoktur.
Parka da giriş yok
Olayın başlangıcına şahit olan Recep Kardaş, beş altı arkadaşıyla seccadelerini alıp parka gittiklerini, karşılarına polis çıktığını ve burada namaz kılamayacaklarının söylendiğini aktarıyor. Kararın kâğıdı istenmiş, gösterilmemiştir. Grup ısrar etmemiş, dağılmaya başlamıştır. Kuytul aynı noktayı vurguluyor: "Zaten parka hiç girmemişler."
"Kaçak" kelimesi kendi kendini çürütüyor
Bir işin kaçak sayılabilmesi için gizli yapılması gerekir. Oysa polis, o parkta namaz kılınmak isteneceğini önceden haber almış ve grup gelmeden parkı kapatmıştır. Gizlenen bir şey yoktur; aksine, herkesin bildiği bir yerde, açık havada, birkaç kişiyle kılınmak istenen bir namaz vardır.
Namaz nerede ve nasıl kılındı?
Kılınabilenler kaldırımda ve orta refüjde kılınmıştır — maskeyle ve aralarında mesafe bırakılarak. Furkan Vakfı, açık alan tercihinin Diyanet İşleri Başkanlığı'nın açık alanda namaz kılınmasına dair açıklaması doğrultusunda yapıldığını belirtmiştir.
Kuytul, seçilen yerin ideal olmadığını kabul etmekten kaçınmıyor: "Elbette orta refüj namaz için uygun bir yer değil aslında. Ama o anda öyle yapılmış." Bu cümle önemlidir, çünkü iddianın cevabı "her şey kusursuzdu" değil, "iddia edilen olay hiç yaşanmadı"dır.
Aynı gecenin ikinci manşeti
Gözaltılar sabaha kadar sürünce, bekleyenler polis ablukası sebebiyle yanı başlarındaki camiye gidemedikleri için sabah namazını yolda kılmıştır. Bu görüntü ertesi gün "sıfır mesafeli namaz" başlığıyla verilmiştir.
İki manşet aynı yöne çalışıyor: biri namazı olmadığı bir yere taşıyor, diğeri olmadığı bir yakınlığa. İkisi de aynı gecenin kendi yayımladıkları görüntüleriyle çürütülebilir durumdadır.
Asıl tartışma neydi?
Kuytul'un o günlerde tekrarladığı itiraz, tedbirlere değil, tedbirlerin uygulanma biçiminedir: "Devlet, virüs salgınına karşı sosyal mesafe şartını getirebilirse de ibadetin cemaatle yapılmasına engel olamaz." Ayrı ayrı kılmanın serbest, birinin öne geçip imam olmasının yasak sayılmasını anlaşılmaz buluyor. Bu bir tartışma konusudur ve tartışılabilir; ancak "camide kaçak teravih" manşetinin tartıştığı şey bu değildir — o manşet, olmayan bir olayı anlatmaktadır.
Gecenin tamamı ve gözaltılar için: Adana'da namaz provokasyonu yaptı iddiası. Organizasyon iddiası için: olayı Alparslan Kuytul organize etti iddiası.